پورتال اطلاع رسانی شهرداری باقرشهر
امروز : چهارشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۵ - ۱۹:۵۱
نقشه باقرشهر طرح تفضیلی معرفی شهر پدافند غیر عامل عوارض 137 نظر سنجی پیامک اینستا تلگرام ارتباط تلگرامی قوانین
  • کد مطلب : 583
  • تعداد نظرات : 1 نظر
  • تعداد بازدید : 2135 بار
  • تاریخ انتشار خبر : ۱۵ دی, ۱۳۹۳ - ۱۶:۱۳
  • شما اینجا هستید :مقالات > یادداشت ها
  •   
    بررسی کیفیت و کمیت منابع آب زیرزمینی باقرشهر

    مهین حنیفه پور- بهنام جباری

    بررسی کیفیت و کمیت منابع آب زیرزمینی باقرشهر

    از آنجا که مناطق خشک و نیمه خشک بخش عمده ای از خاک کشور ما را در بر می گیرند لذا به سبب کمبود منابع آب این مناطق جهت مصارف کشاورزی و فضای سبز لزوم استفاده صحیح از منابع آبی و ضرورت افزایش راندمان کاربرد این منابع امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.هدف از مطالعه حاضر بررسی کیفیت و کمیت آبهای زیرزمینی موجود در منطقه است. بدین منطور 8 نمونه آب از چاه های منطقه برداشت شده و به آزمایشگاه منتقل شد. از جمله ویژگی های بررسی شده در این نمنه آبها عبارتند از شوری، اسیدیته، کربنات، بی کربنات، کلسیم، منیزیم، سدیم، کل، سولفات، درصد سدیم محلول، نسبت جذب سدیم، باقی مانده ماده خشک و کلاسنمنه ها براساس شور و سدیمی بودن مشخص گردید. نتایج بررسی ها نشان می دهد که کیفیت آب اکثر چاه های موجود در منطقه مورد مطالعه جهت کشت مناسب نیستند و یا اگر هم مورد استفاده قرار گیرند باید برای آبیاری گیاهان مقاوم به شوری استفاده شود همچنین در کلاس شوری زیاد و سدیمی کم قرار گرفته اند.

    امروزه منابع آب به عنوان یک نعمت لایتناهی وفراوان تلقی نمی شود، بلکه دولت ها و دانشمندان به این نکته پی برده اند که از ذخایر آن باید حداکثر بهره برداری را با کمترین اتلاف و ضایعات به عمل آورند .مدیریت منابع آب ، بخشی از برنامه ریزی توسعهء کشورها تلقی می شود و هر کشوری برمبنای میزان منابع آب دردسترس، استراتژی و برنامه خاصی را برای بهره برداری بهینه از منابع آب موجود اجرا می کند . بررسی وضعیت منابع آب کرهء زمین نشان می دهد که ۹۷ درصد آب کرهء زمین را آب های شور اقیانوس تشکیل می دهد . از ۳ درصد باقی مانده ، دوسوم آن به صورت توده های یخ در قطب ها و برف در مناطق کوهستانی انباشته شده است . با این حساب یک درصد زمین را آب شیرین جاری تشکیل می دهد که ۹۸ درصد آن شامل آب زیرزمینی می شود .

    آبی را که ما  برای زراعت بکار می بریم هیچ وقت به صورت خالص وجود نداشته و همواره محتوی مقداری مواد حل شده یا معلق می باشد . ناخالصی های آب تا جایی که از حد معینی تجاوز نکند مانع مصرف آن نمی شود زیرا هر گونه مصرف آب معیارهای مخصوص بخود دارد .

    آنچه از نظر کشاورزی در رابطه با کیفیت آب مطرح می باشد تأثیر آن بر گیاه و خاک است . این تأثیر ناشی از ناخالصی های فیزیکی و شیمیایی موجود در آب می باشد که عوامل محیطی نیز بعضاً اثر آنها را تشدید و یا تقلیل می دهد .در کشاورزی به ناخالصی های فیزیکی کمتر توجه شده و بیشتر معیارهای شیمیایی موردنظر است اما امروزه با توجه به کمبود آب و استفاده از آبهای نامتعارف در کشاورزی ، مانند فاضلابها و سیلاب ها ، نقش آلاینده های فیزیکی آب نیز اهمیت پیدا کرده است .

    هدف از انجام پزوهش حاضر بررسی وضعیت آبهای زیرزمینی منطقه باقرشهر از نظر کمی و کیفی می باشد .

    پیشینه تحقیق

    آب آبیاري میتواند یکی از عوامل مهم در شور شدن اراضی باشد، حتی آبهایی که مقدار نمک آنها بسیارکم است پس از مدت کوتاهی اثرات نامطلوبی روي خاك می گذارند. میزان تأثیرپذیري بستگی به خواص خاك، شرایط زهکشی، دانه بندي، قابلیت نفوذ آب در خاك و شرایط آب و هوایی و نزولات آسمانی دارد. علاوه بر غلظت املاح در آب آبیاري ترکیب املاح نیز در نحوه و میزان شور شدن اراضی تحت آبیاري مهم بوده و نقش قابل ملاحظه اي دارند. معمولاً غلظت نمک سولفات سدیم میتواند تا دو برابر بیش از کلرور سدیم در آب آبیاري باشد. وجود کلر زیاد در آب علاوه بر افزایش شوري خاك غلظت کلر خاك را افزایش میدهد. کلسیم و منیزیم روي خواص فیزیکی خاك اثر مثبت دارند ولی غلظت زیاد کلرورسدیم و یا سولفات سدیم اثر منفی دارد [۶ و ۷]. البرایی (۱۹۹۷) بیان نمود که با افزایش سطح شوري آب آبیاري کاتیونهاي سدیم، منیزیم و کلسیم در محلول خاك افزایش مییابند در حالیکه مقادیر پتاسیم در محلول خاك با افزایش شوري آب آبیاري کاهش مییابد. میزان مصرف آب آبیاري نیز در میزان شور شدن خاك اثرات متفاوت دارد.

    عدم اعمال مدیریت مناسب در بکارگیري آب هاي شور میتواند تجمع نمک در نیمرخ خاك، کاهش عملکرد محصول و تخریب ساختمان خاك را بدنبال داشته باشد[۹]. جهت غلبه بر مشکلات استفاده از آب شور، بعضی از محققین روش هایی از جمله مخلوط آب شور با آب با کیفیت مناسب، انتخاب گیاهان مقاوم به شوري و کاربرد آب مناسب در مراحل حساس به شوري در طول فصل زراعی را ارایه نموده اند[۸ و ۱۱].

    مشاهده نمودند که با افزایش شوري آب آبیاري، آب سهل الوصل قابل دسترس در خاك کاهش یافته و مقادیر کاتیونها و آنیونهاي محلول در خاك به ویژه سدیم با افزایش شوري افزایش یافته است. مطالعات مختلف در جهان حاکی است که کاربرد آبهاي شور بدون در نظر گرفتن مدیریت مناسب سبب افزایش شوري و بخصوص میزان سدیم خاك قرار میگیرد[۱۰].

     

    مواد و روش

     

    باقرشهر یکی از شهرهای حاشیه کلان شهر تهران می باشد که در محور ارتباطی تهران – قم و درحوزه استحفاظی شهرستان ری واقع شده است. این شهر با ۳/۴۴ کیلومترمربع و با جمعیتی بالغ بر یکصدهزار نفر از شمال به حریم منطقه ۱۹و۲۰ شهرداری تهران، از جنوب به شهر کهریزک، از جنوب شرقی با جلگه ورامین، از جنوب غربی با بهشت زهرا(س) و حرم مطهر حضرت امام خمینی (ره) همجوار است.

    اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی اقلیم و شاخص­های آن شامل آمار ایستگاه هواشناسی مهرآبادبه منظور مطالعات خصوصيات آب وهوايي طی دورۀ آماری ۲۰ ساله (۱۳۸۹-۱۳۷۰) از سازمان هواشناسی کشور اخذ شده است[۲].

    به منظور بررسی وضعیت آب منطقه نمونه برداری از ۸ چاه موجود در منطقه صورت گرفته است. نمونه های برداشت شده به آزمایشگاه منتقل شده است و خصوصیات آن مورد بررسی قرار گرفته است. از جمله پارامترهای مورد بررسی شده از این نمونه ها عبارت اند از: [۳ و ۴ و ۵]

    PH محلول:  نشان دهندهء فعالیت یون هیدروژن است

    غلظت املاح محلول: باقی ماندهء خشک بر حسب میلی گرم در لیتر است . این روش در صورتی که آب فاقد بی کربنات باشد روش ساده و نسبتاً دقیقی برای تخمین مقدار نمک های محلول است . اما چنانچه آب حاوی بی کربنات باشد ، حدود نیمی از بی کربنات ها در اثر حرارت از بین رفته . مقدار باقی ماندهء خشک در آب های معمول آبیاری بین صفر تا ۲۰۰۰ میلی گرم در لیتر است . بر مبنای غلظت محلول آبها را از نظر شوری به صورت زیر طبقه بندی می کنند (جدول، ۱)

    با استفاده از مقدار باقی ماندهء خشک می توانیم هدایت الکتریکی را با استفاده از فرمول زیر بدست آوریم :

    Mg/lit = 640 × Ec

     

    جدول ۱٫تعیین  نوع آب براساس غلظت املاح محلول

    نوع آب غلظت املاح محلول
    آبهای نسبتاً شور ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ میلی گرم در لیتر
    شوری متوسط ۳۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ میلی گرم در لیتر
    خیلی شور ۱۰۰۰۰ تا ۳۵۰۰۰ میلی گرم در لیتر
    بسیار شور بیش از ۳۵۰۰۰ میلی گرم در لیتر

     

    هدایت الکتریکی (Ec) : هدایت الکتریکی در حال حاضر به عنوان یک نمایه استاندارد در توصیف مقدار غلظت نمک های موجود در آب مورد قبول واقع شده است . با افزایش شوری هدایت الکتریکی آب نیز افزایش می یابد .

    ترکیبات یونی: مهم ترین کاتیون ها و آنیون های موجود در آب آبیاری عبارتند از : کلسیم ، منیزیم ، سدیم ، بی کربنات ، سولفات ، کلر و نیترات . توازن یونی بین کاتیون ها و آنیون ها باید همواره برقرار باشد .

    مقادیر کاتیون ها و آنیون ها در آبهای معمولی حدوداً باید در محدوده های زیر قرار گیرد(جدول،۲ ).

     

    جدول ۲٫  مقادیر کاتیون ها و آنیون ها

    کلسیم( (Ca                      ۲۰ ۰ میلی اکی والانت در لیتر
    منیزیم ((Ma ۵ ۰ میلی اکی والانت در لیتر
    سدیم( (Na ۴۰ ۰میلی اکی والانت در لیتر
    کربنات(Co3) ۱/۰- ۰میلی اکی والانت در لیتر
    بی کربنات( (Hco ۱۰ ۰ میلی اکی والانت در لیتر
    کلر (Cl)                              ۳۰ – ۰میلی اکی والانت در لیتر
    سولفات((So4 ۲۰ – ۰میلی اکی والانت در لیتر

     

    SAR( نسبت جذب سدیم)

    معیاری برای اندازه گیری خطر یونهای سدیم در آبهای کشاورزی است. برای تعیین آن میزان یون سدیم دریک نمونه را اندازه میگیرندو آن را برجذر اندازه سختی تقسیم میکنند. مقدار آن طبق رابطه زیر بدست می آید. جدول (۳) میزان سدیم موجود در آب را در ارتباط با میزان SAR نشان میدهد.

     

     

     

     

    جدول ۳٫ رابطه میزان سدیم موجود در آب و SAR

    SAR اندازه سدیم موجود در آب
    ۱۰-۰ کم
    ۱۸-۱۰ کتوسط
    ۲۶-۱۸ زیاد
    ۲۶< خیلی زیاد

    کیفیت آب آبیاری

    از لحاظ شوربودن و سدیمی بودن مورد بررسی قرار می دهیم :

    شور بودن

    کلاس اول یا شوری کم (C1) : برای آبیاری تمام محصولات در بیشتر خاکها بدون احتمال مورد استفاده قرار می گیرد . معمولاً هیچ گونه شست و شوئی لازم نبوده مگر در خاک هایی که نفوذپذیری آنها فوق العاده کم باشد .  Ecآنها کمتر از ۲۵۰ میکروموس بر سانتی متر است .

    کلاس دوم یا شوری متوسط (C2) : با شست و شوی متوسط می تواند مورد استفاده قرار گیرد . اگر از گیاهان مقاوم به شوری استفاده شود بدون عملیات احتیاطی (شست و شو خاک کشت روی پشته ) می تواند مورد استفاده قرار گیرد .  Ecآنها بین ۷۵۰ – ۲۵۰ میکروموس بر سانتی متر است.

    کلاس سوم یا شوری زیاد (C3) : در خاکهایی که زهکشی آنها ضعیف است نبا ید مورد استفاده قرار گیرد حتماً بایستی از عملیات آبشویی استفاده شود و همچنین گیاهان مقاوم به شوری باید کاشته شود .  Ecآنها بین ۲۲۵۰ – ۷۵۰ میکروموس بر سانتی متر است.

    کلاس چهارم یا شوری خیلی زیاد (C4) : اگر خاک دارای نفوذپذیری فوق العاده بالا ، زهکشی مناسب و گیاهان مقام به شوری کاشته شود در شرایط خاص می تواند مورد استفاده قرار گیرد . Ecآنها بین ۵۰۰۰ – ۲۲۵۰ میکروموس بر سانتی متر است.

    سدیمی بودن(قلیائیت)

    کلاس اول یا سدیم کم (S1) : برای آبیاری تمام خاکها بدون احتمال خطر سدیمی بودن مورد استفاده قرار می گیر د . مقدار سدیمی بودن را از روی  SARمشخص می شود .مقدار SAR آن بین ۱۰ – ۰ است .

    کلاس دوم یا سدیم متوسط (S2) : در شرایطی که در خاک گچ نباشد خطر سدیمی بودن بسیار احتمال می رود و در خاک های درشت بافت خاک های هوموسی یا بسیار آلی یا مادهء آلی بالا که دارای نفوذپذیری کافی دارند می تواند مورد استفاده قرار گیرد . مقدار SAR آن بین ۱۸ – ۱۰ است .

    کلاس سوم یا سدیم زیاد (S3): در این خاک ها روش های مخصوص زراعی ، افزودن گچ به خاک ، زهکشی خوب و افزودن مواد آلی لازم می باشد . مقدار SARبین ۲۶ – ۱۸ است .

    کلاس چهارم یا سدیمی خیلی زیاد  (S4): معمولاً برای آبیاری مناسب نمی باشد مگر آنکه شوری خاک فوق العاده کم و یا در خاک آهک یا گچ وجود داشته باشد . مقدار  SARبین ۳۰ – ۲۶ است .

    SSP درصد سدیم محلول: یکی از عوامل مهم تشخیص آبها از نظر سدیم محلول در ۵ طا از نظر کشاورزی است که عبارت است از نسبت درصد سدیم به مجموع کاتیون های محلول در آب می باشد. یون های موجود در آب با یون های موجود در خاک می توانند جابه جا گردند. یون سدیم در تماس با کاتیون های قابل تعویض، جای آنها را گرفته و تبادل یونی صورت می گیرد. هر اندازه که یون سدیم در آب بیشتر باشد اثر مخرب تری روی خاک و در نتیجه گیاه خواهد داشت. آبها از نظر سدیم محلول در ۵ طبقه قرار می گیرند(جدول، ۴).

     

    جدول ۴ طبقه بندی آبها از نظر SSP

     

    کیفیت مقدار SSP
    عالی ۲۰> SSP
    خوب ۲۰< SSP < 40
    قابل قبول ۴۰< SSP < 60
    مشکوک ۶۰< SSP < 80
    بد ۸۰< SSP

     

    نتایج و بحث

     

    بارش و دما

    میانگین بارندگی در ایستگاه سینوپتیک مهرآباد ۴/۲۴۳ میلی­متر و متوسط درجه­حرارت در ایستگاه سینوپتیک مهرآباد ۳/۱۷ درجه­سانتی­گراد است بنابراین اقلیم منطقه طبق روش دمارتن خشک است.

     

    منابع آب در باقرشهر

    منابع آب به دو صورت آبهای سطحی و آبهای زیرزمینی در منطقه مورد بررسی قرار می گیرد.

    آبهای سطحی

    تنها رودخانه فصلی در شرق باقرشهر قرار دارد که از شمال به جنوب در جریان است .این رودخانه در فصول خشک فاضلاب روبازی است که دارای آلودگی های زیست محیطی شدیدی است ( بوی بد و وجود حیوانات خطرناک آلوده و بیماری زا ) . بخشی از فاضلاب های سطحی که از منازل خارج می شود به این رودخانه می ریزد .

    آب های زیرزمینی

    آبهای زیرزمینی منطقه باقرشهر بخشی از سفره عمومی و مرتبط با دشتهای وسیع تهران – کرج است . منابع تأمین این سفره شامل رودخانه های دائمی مانند کن ، کرج و جاجرود است . بخشی از منابع آب زیرزمینی از طریق چاههای جذبی شهر تهران تغذیه می گردد که موجب آلودگی این سفره زیرزمینی در بخشهای جنوبی شده است . عمق آبهای زیرزمینی بین ۱۸ تا ۲۰ متر گزارش شده است . در باقرشهر آبهای زیرزمینی با ۵ حلقه چاه عمیق برای آبرسانی شهری و ۳ حلقه چاه عمیق و یک حلقه چاه نیمه عمیق برای آبیاری کشاورزی استفاده می شوند .

     

    ویژگی های آب چاه ها

    PH

    نتایج حاصل از اسیدیته آب منطقه نشان می دهد که تمام آب های موجود در منطقه از نوع قلیائی است(جدول، ۵) .

     

    جدول ۵٫ ویژگی آب چاه های این منطقه از لحاظ pH:

    مشخصات منبع آبی pH قلیائی یا اسیدی
    چاه پشت مدارس فلسطین ۳۴/۷ قلیائی
    چاه نواب صفوی ۱۸/۷ قلیائی
    چاه کنار اتاق تأسیسات ۳۲/۷ قلیائی
    چاه گلخانه ۵۸/۷ قلیائی
    چاه بغل کروی ۵۸/۷ قلیائی
    چاه سه راه قمصر ۷۱/۷ قلیائی
    چاه نیروگاه فلسطین ۲۷/۷ قلیائی
    چاه آتشنشانی ۶۴/۷ قلیائی

     

    بررسی مقدارباقی مانده­ی خشک

    این پارامتر مقدارکل مواد جامد حل شده آب مانند انواع نمکها ویونها را نشان می دهد هر چه مقدار مادهء خشک بیشتر باشد هدایت الکتریکی آب بیشتر می باشد. به عنوان مثال مقدار باقی ماندهء خشک در چاه آتشفشانی برابر۱۲۱۶ میلی گرم در لیتر است در نتیجه Ec آن برابربا ۹/۱ میلی موس بر سانتی متر است .  طبق جدول آبهای این منطقه در شوری متوسط قرار گرفته اند(جدول، ۶).

     

    جدول ۶٫ بررسی مقدارباقی مانده ء خشک

    مشخصات منبع آبی پشت مدارس فلسطین نواب صفوی کنار اتاق تأسیسات گلخانه بغل کروی سه راه قمصر نیروگاه فلسطین آتشنشانی
    مقدار باقیماندهء خشک ۱۹۲۰  ۱۷۹۲ ۱۴۰۸ ۲۲۴۰ ۱۰۸۸ ۱۶۶۴ ۲۵۶۰ ۱۲۱۶

     

    بررسی کاتیون ها و آنیون های موجود در آب چاه ها ی منطقه

    در نمونه های برداشت شده مقدار مهم ترین کاتیون  ها و آنیون ها بدست آمده است که مقدار مجموع کاتیون ها با مقدار مجموع آنیون ها برابر است(جدول، ۷).

    جدول ۷٫  مقدار کاتیون و آنیون های موجود در آب چاهها

    مشخصات منبع آبی / نوع کاتیون کلسیم منیزیم سدیم CO3 HCO3 Cl So4
    چاه پشت مدارس فلسطین ۶/۹ ۷/۸ ۲/۱۲ ۰ ۱/۵ ۶/۹ ۸/۱۵
    چاه نواب صفوی ۶/۸ ۸/۸ ۱/۱۱ ۰ ۷/۴ ۳/۱۱ ۵/۱۲
    چاه کنار اتاق تأسیسات ۴/۷ ۲/۶ ۲۵/۱۲ ۰ ۹/۲ ۴/۶ ۵۵/۱۶
    چاه گلخانه ۱۱ ۱۰ ۱۲/۱۷ ۰ ۳/۳ ۱/۱۷ ۷۲/۱۷
    چاه بغل کروی ۴ ۸/۵ ۰۵/۹ ۰ ۱/۳ ۱/۶ ۶۵/۹
    چاه سه راه قمصر ۶/۷ ۶/۱ ۸۷/۱۶ ۰ ۵/۲ ۳/۶ ۲۷/۱۷
    چاه نیروگاه فلسطین ۲/۱۴ ۸/۱۲ ۲۵/۱۶ ۰ ۳ ۱۲ ۲۵/۲۸
    چاه آتشنشانی ۴/۵ ¼ ۷۵/۸ ۰ ۴/۳ ۴/۵ ۴۵/۹

     

    حدود مطلوب برای کلسیم بین ۱۰ – ۴ ، برای سدیم بین ۴۰ – ۱۳ و برای منیزیم بین ۵/۱۲– ۴ است .

    بنابراین با توجه به این مرز مشخص شده برای هر کدام از کاتیون ها مشخص می شود که مقدار کلسیم برای تمامی  چاه ها در حد مطلوب است اما چاه نیروگاه فلسطین و چاه گلخانه کمی بیش از حد مطلوب است . از لحاظ مقدار منیزیم  تمامی  چاه ها در حد مطلوب است اما چاه نیروگاه فلسطین کمی بیش از حد مطلوب است . ازلحاظ سدیم فقط چاه سه راه قمصر، چاه نیروگاه فلسطین و چاه گلخانه درحد مطلوب و بقیهء چاه ها کمتر از حد مطلوب سدیم دارند .

    حدود مطلوب برای بی کربنات کمتر از ۵ ، برای کلرکمتر از ۶ و برای سولفات بین ۴ تا ۸ است و برای کربنات حدی مشخصی نشده است تمام آب این منطقه فاقد کربنات است . تمام آب چاه ها از نظر بی کربنات در حد مطلوب است اما از نظر کلر و سولفات بیش از مقدار مطلوب است .

    کیفیت آب آبیاری

    کیفیت آب منطقه طبق جدول (۸) برای آبیاری بسیار پایین است .شوری زیاد و سدیم کم از بارزترین ویژگی های آب این منطقه است . با توجه به آزمایشات انجام شده بر روی آب چاه های این منطقه نشانگر این است که آب این چاه ها بیشتر برای گیاهان مقاوم به شوری مناسب است شکل ۱ موقعیت آب منطقه را در دیاگرام ویل کوکس نشان می دهد.

     

     

     

     

    جدول ۸٫ کیفیت آب آبیاری براساس شور و سدیمی بودن

    مشخصات منبع آبی Ec SAR Class کیفیت آبیاری
    چاه پشت مدارس فلسطین ۳۰۰۰ ۳۰/۴ C4 – S1 شوری خیلی زیاد سدیم کم
    چاه نواب صفوی ۲۸۰۰ ۷۷/۳ C4 – S1 شوری خیلی زیاد سدیم کم
    چاه کنار اتاق تأسیسات ۲۲۰۰ ۷۱/۴ C3 – S1 شوری زیاد سدیم کم
    چاه گلخانه ۳۵۰۰ ۲۸/۵ C4 – S1 شوری خیلی زیاد سدیم کم
    چاه بغل کروی ۱۷۰۰ ۰۹/۴ C3 – S1 شوری زیاد سدیم کم
    چاه سه راه قمصر ۲۶۰۰ ۸۸/۷ C4 – S1 شوری خیلی زیاد سدیم کم
    چاه نیروگاه فلسطین ۴۰۰۰ ۴۲/۴ C4 – S1 شوری خیلی زیاد سدیم کم
    چاه آتشنشانی ۱۹۰۰ ۰۱/۴ C3 –S1 شوری زیاد سدیم کم

    شکل ۱: دياگرام ويل كوكس جهت تعيين كيفيت آب آبياري

    نتیجه­گیری و پیشنهادات

    گسترش جوامع ورشد سریع جمعیت طی دهه های گذشته متناسب با رشد سایر بخش های تولیدی نبوده وهمین عامل سبب شده در بخش ها ی مختلف بالاخص منابع آب محدودیت وتنگنا ایجادشود. از طرفی تغییرات اقلیمی وآب وهوایی نیز درطی چندسال گذشته باعث  تشدید کمبود منابع آبی قابل برداشت شده است. دراین شرایط توجه به کمبود آب وخطرات ناشی ازآن همواره به صورت کمی وکیفی حائز اهمیت می باشد .متاسفانه امروزه علی رغم ظرفیت فوق العاده در بخش کشاورزی وصنعت عملکرد ومیزان تولید به ازای میزان آب مصرفی بسیار پایین است. این درحالی است که یکی از مهمترین وموثرترین راهکارها مقابله با با بحران آب افزایش کارایی مصرف آب است. دراین شرایط لازم است با اعمال مدیریتی صحیح بر منابع آب طبیعی، با کاهش میزان تلفات آب وترویج روش های درست بهره برداری راندمان مصرف را افزایش داده همچنین از آلودگی وکاهش کیفیت منابع آبی جلوگیری شده واز اثرات مخرب اقتصادی اجتماعی وزیست محیطی که کمبود، کاهش کیفیت وفقدان آب درپی دارد جلوگیری شود.

    نتایج بدست آمده از اقلیم منطقه نشان می دهد که میزان بارندگی منطقه کمتر از ۲۵۰ میلیمتر است بنابراین منطقه ی مورد مطالعه جط مناطق خشک و نیمه خشک محسوب می شود.

    نتایج بدست آمده از آزمایشات نشان می دهد که کیفیت آب برای آبیاری بسیار پایین است .شوری زیاد و سدیم کم از بارزترین ویژگی های آب این منطقه است . دارای Ec بالائی است و مصرف آن برای گیاه باعث افزایش نیاز گیاه می شود .

    با توجه به آزمایشات انجام شده بر روی آب چاه های این منطقه نشانگر این است که کیفیت آب این چاهها بسیار پایین است و بیشتر برای گیاهان مقاوم به شوری مناسب است  و یکی از عوامل مؤثر تخریب پوشش گیاهی پایین بودن کیفیت آب آبیاری و عدم مقاومت گیاهان به این گونه آب ها . این منطقه دارای هیچ گونه قناتی است تمامی قنات های این منطقه به دلیل توسعه شهری ،تغییر کاربری اراضی و…در سالهای اخیر خشک شده است .

     

    پیشنهادات

    در آخر با توجه به نتایج حاصل با توجه به امکانات و شرایط موجود در منطقه راهکارهای زیر می شود[۱].:

    از یک سو به علت کمبود آب و ممنوعیت حفر چاه در منطقه توسعه کشاورزی با مشکلاتی روبرو است، از سوی دیگر میزان برداشت آب نسبت به آب ورودی زیاد می­باشد. لذا می­توان با احداث بندهای خاکی، حوضچه­های ذخیره مصنوعی آب در بالادست و جمع­آوری آب باران از سطح جاده­های منطقه، آبهای سطحی را در فصل بارندگی در این مناطق که نفوذپذیری خوبی دارد به سفره­های زیرزمینی تزریق نموده و از این طریق منابع آب را از نظر کمی و کیفی توسعه داد. در مجموع با استفاده از راهکارهای فوق می توان از ادامه روند افت شدید سفره­های آب زیرزمینی و پیامدهای آن چون شوری بیشتر منابع آبی جلوگیری کرد.

    یکپارچه­سازی اراضی و استفاده از روش­های آبیاری مدرن (آبیاری قطره ای در باغات و آبیاری بارانی در اراضی زراعی) می­توان در مصرف آب صرفه­جویی نمود.

    کم کردن نیاز آبی گیاه با ایجاد بادشکن .

    از حفر چاههای عمیق و نیمه عمیق غیر مجاز جلوگیری به عمل آید .

     

    مهین حنیفه پور- بهنام جباری

    منابع

     

    1. جعفری ، م.، ۱۳۸۹، «احیای مناطق خشک و بیابانی » ، انتشارات دانشگاه تهران .
    2. سازمان هواشناسی کشور، ۱۳۹۱٫
    3. علیزاده ، ا.، ۱۳۸۵،« رابطه آب و خاک و گیاه » ، انتشارات آستان قدس رضوی.
    4. علیزاده ، ا.، ۱۳۸۹، « اصول هیدرولوژی کاربردی » ، انتشارات آستان قدس رضوی .
    5. مهدوی، م.، ۱۳۹۰، «هیدرولوژی کاربردی، جلد دوم»، انتشارات دانشگاه تهران.
    1. El-Boraie, F.M., 1997. A study on the water management under arid conditions, M.Sc. Thesis, Fac. Agric., Ain Shams University, Egypt.
    2. FAO, Unesco,. 1973. Irrigation, drainage and salinity, An international source book, Hutchinson, FAO, Unesco.
    3. Mostafazadeh-Fard, B., Heidarpour, M., Aghakhani, A., Feizi, M., 2008. Effects of leaching on soil desalinization for wheat crop in an arid region. Editorial Board for publication in plant”, Soil and Environment journal, 2008.
    4. Ould Ahmed, B.A., Yamamoto, T., Inoue, M., 2007. Response of Drip Irrigated Sorghum Varieties Growing in Dune Sand to Salinity Levels in Irrigation Water”, J. Applied Sciences., Vol. 7, pp. 1061-1066.
    5.  Ragab A.A.M., Hellal, F.A., Abd El-Hady, M., 2008. Water Salinity Impacts on Some Soil Properties and Nutrients Uptake by Wheat Plants in Sandy and Calcareous Soil. Australian Journal of Basic and Applied Sciences., 2 (2): 225-233.
    6. Zhang, Z., and Chen, Y., 2005. Studies on adaptability of safflower germplasms in xinjiang, china. Vith International safflower conference, Istanbul, 6-10 June: 132-139.

    کلید واژه ها:
    agahi
    مطالب مرتبط با موضوع :
    • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط این پایگاه خبری در وب منتشر خواهد شد
    • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
    • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد
    انتشار یافته: 1
    1. عالی بود


    نظرات

    Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

    زندگینامه شهید والا مقام داود محمدی

    شهید : داود محمدی

    محل ولادت : باقرشهر

    تاریخ ولادت : 1341/01/13

    محل شهادت : جنوب

    تاریخ شهادت : 1361/11/20

    آرشیو روزانه
    طراحی سایتقالب وردپرس